web3 چیست؟
از اینترنت همیشگی تا اینترنت جدید: بگذارید اول یک قصه بگوییم
تصور کنید سالهاست که در خانهای زندگی میکنید که کلید تمام درهای آن پیش یک همسایه است. شما هر روز برای رفتن به اتاق خواب، آشپزخانه یا حیاط باید از آن همسایه اجازه بگیرید. این همسایه گاهی مهربان است، گاهی سختگیر، گاهی کلیدها را گم میکند و گاهی تصمیم میگیرد که اصلاً به شما اجازه ندهد وارد خانهتان شوید. خندهدار است، نه؟ اما جالب اینجاست که همه ما سالهاست دقیقاً در چنین خانهای زندگی میکنیم و اسم آن را «اینترنت» گذاشتهایم.
برای اینکه بفهمیم web3 چیست، باید اول قبول کنیم که اینترنت امروزی، که به آن وب دو هم میگویند، دقیقاً همان خانهای است که کلیدش دست چند شرکت بزرگ است. فیسبوک، گوگل، اینستاگرام و توییتر تعیین میکنند که شما چه ببینید، چه بگویید و چه کسی را ببینید. اما این داستان در حال تغییر است.
معنای واقعی web3 چیست؟ برگرداندن کلیدها به دست شما
اگر هنوز برایتان سوال است که web3 چیست، بهترین جواب ساده این است: web3 اینترنتی است که در آن شما صاحب اطلاعات، پول و هویت خودتان هستید، نه یک شرکت بزرگ. در وب سه، دیگر نیازی نیست که برای وارد شدن به یک سایت، از گوگل یا فیسبوک اجازه بگیرید. دیگر خبری نیست از اینکه یک شبکه اجتماعی تصمیم بگیرد اکانت شما را بدون دلیل ببندد یا تمام عکسهای ده سال زندگیتان را پاک کند.
در web3، همه چیز روی یک شبکه گسترده از کامپیوترهای مستقل ذخیره میشود که به آن بلاکچین میگویند. این شبکه را هیچ کس به تنهایی مالک نیست و هیچ کس نمیتواند یکهو قوانین آن را عوض کند. تصورش ساده است: فرض کنید به جای اینکه همه خاطرات و دارایی شما در یک سرور متعلق به یک شرکت باشد، روی هزاران کامپیوتر در سراسر جهان پخش شده باشد و برای تغییر هر ذرهای از آن، باید اکثر این کامپیوترها با شما موافق باشند.
ارزهای web3 ؛ مغز متفکر این اینترنت جدید
حالا که تا حدودی فهمیدید web3 چیست، وقتش رسیده درباره موتور محرکه آن حرف بزنیم: ارزهای web3. برای اینکه وب سه کار کند، به یک ابزار نیاز دارد که با آن بتوان بدون واسطه پول جابهجا کرد، به کسی رأی داد، هنر فروخت یا حتی سهمی از یک شرکت اینترنتی داشت. این ابزار همان ارزهای web3 هستند. مهمترینشان اتریوم است، اما بیتکوین و هزاران رمزارز دیگر هم در این فضا نقش دارند.
ارزهای web3 مثل بلیت ورود به این دنیای جدید عمل میکنند. شما با داشتن یک کیف پول ساده (که نرمافزار رایگانی روی گوشی شماست) میتوانید بدون اینکه اسم، ایمیل یا شماره کارتتان را به کسی بدهید، دارایی دیجیتالتان را مدیریت کنید. این کیف پول مثل یک گاوصندوق شخصی است که فقط شما کلیدش را دارید. هیچ بانک، دولت یا شرکتی نمیتواند پولتان را مسدود کند.
اما ماجرا فقط پول نیست. ارزهای web3 به شما این امکان را میدهند که در خود اینترنت سهیم شوید. مثلاً تصور کنید هر بار که ویدیویی در یوتیوب میگذارید، به ازای هر بازدید، سهم کوچکی از درآمد تبلیغاتی یوتیوب را مستقیم بگیرید. یا وقتی نظری درباره یک محصول مینویسید، صاحب فروشگاه نتواند نظر شما را پاک کند. همه اینها با کمک همان ارزهای web3 ممکن میشود، چون این ارزها در بلاکچین ثبت میشوند و هیچ کس نمیتواند تاریخچه آنها را دستکاری کند.
فرق وب دو و وب سه با یک مثال ملموس
بیایید برای روشنتر شدن اینکه web3 چیست، یک مثال واقعی بزنیم. الان اگر میخواهید در یک بازی آنلاین شمشیر جادویی بخرید، آن شمشیر روی سرورهای شرکت بازیسازی ذخیره میشود. اگر فردا شرکت تعطیل شد یا تصمیم گرفت شمشیر شما را حذف کند، کاری از دستتان برنمیآید. اما در web3، با کمک ارزهای web3 و فناوری بلاکچین، آن شمشیر مال خود شماست. حتی میتوانید آن را بدون اجازه شرکت به بازیکن دیگری بفروشید و پولش مستقیماً به کیف پولتان برود.
یا فرض کنید یک نویسنده هستید. در وب دو، مقالهای مینویسید و سایتی مثل مدیوم آن را منتشر میکند. اگر مدیوم یک روز تصمیم بگیرد کانال شما را ببندد، تمام زحمات شما ناپدید میشود. در وب 3، مقاله شما روی بلاکچین ذخیره میشود و هیچ کس حتی خودتان هم بعد از انتشار نمیتوانید آن را پاک کنید. به ازای هر بار خوانده شدن مقاله، به صورت خودکار چند ریال از ارزهای web3 به حسابتان واریز میشود، بدون اینکه کسی واسطه شود.
چطور وارد دنیای web3 شویم بدون اینکه برنامهنویس باشیم؟
شاید تا اینجا برایتان سوال باشد که من که هیچی از آی تی نمیدانم، چگونه میتوانم از web3 استفاده کنم. خبر خوب این است که برای شروع کار با ارزهای web3 و درک بهتر اینکه web3 چیست، نیازی به دانش برنامهنویسی ندارید. کافی است یک کیف پول ساده مثل متامسک (MetaMask) را روی مرورگر یا گوشی خود نصب کنید. این کار کمتر از دو دقیقه طول میکشد و کاملاً رایگان است.
بعد از نصب، میتوانید از صرافیهای معتبر خارجی مثل کوینبیس یا بایننس مقدار کمی اتریوم بخرید. لازم نیست پول زیادی خرج کنید. حتی پنج دلار هم کافی است تا طعم ارزهای web3 را بچشید. سپس بروید به سایتهایی مثل OpenSea که بازار فروش آثار دیجیتال است. آنجا خواهید دید که چطور هنرمندان عادی بدون هیچ مجوزی، نقاشیهایشان را با ارزهای web3 میفروشند و پولش مستقیم به حسابشان میرود.
دردسرهای دنیای جدید؛ همیشه همه چیز گل و بلبل نیست
برای اینکه خیالتان راحت باشد، باید صادقانه بگویم که web3 چیست یک فناوری بیعیب نیست. اولین و بزرگترین مشکلش این است که اگر کلید کیف پولتان را گم کنید، هیچ راه برگشتی وجود ندارد. هیچ شعبه، هیچ مدیر، هیچ شماره پشتیبانیای نیست که به شما کمک کند. در دنیای ارزهای web3، مسئولیت کاملاً با خودتان است.
دومین مشکل، سرعت و هزینه است. الان در وب دو، تماشای یک ویدیو در یوتیوب هزینه ناچیزی برای شرکت دارد. اما در وب سه، هر بار که کاری انجام میدهید، باید کارمزد کمی به شبکه بدهید. این کارمزد گاهی در ساعات شلوغی به چند دلار میرسد. البته فناوریهای جدیدتر مثل سولانا و پالیگان در حال حل این مشکل هستند و کارمزدها را به صفر نزدیک کردهاند.
سومین مشکل، کلاهبرداریهای گسترده است. چون ارزهای web3 خیلی نوپا هستند، افراد سودجو از ناآگاهی مردم سوءاستفاده میکنند. اگر کسی به شما گفت «یک اتریوم بفرست تا دو اتریوم برگردانم»، بدانید صددرصد کلاهبردار است. در وب سه هیچ بازگشت تضمینی دو برابری وجود ندارد.
آینده وب سه: اینترنت بدون مرز و بدون سانسور
با تمام این حرفها، آینده روشنی پیش روی web3 است. خیلی از شرکتهای بزرگ مثل توییتر و ردیت در حال اضافه کردن قابلیتهای مبتنی بر ارزهای web3 به پلتفرمهای خود هستند. تصور کنید روزی برسد که بتوانید با همان اکانت توییتر خودتان، بدون نیاز به کارت بانکی، برای نویسنده مورد علاقهتان انعام بفرستید و توییتر یک سکه هم از آن کم نکند.
یا روزی که فیسبوک نتواند تصمیم بگیرد کدام اخبار را به شما نشان دهد، بلکه خود شما با کمک ارزهای web3 به مقالاتی که میخوانید رأی بدهید و الگوریتم بر اساس رأی جمعی کاربران کار کند. این همان معنای واقعی دموکراسی در اینترنت است.
web3 چیست در یک جمله: اینترنت مالکیتی که در آن کاربران صاحب دادهها، هویت و داراییهای دیجیتال خود هستند و برای هر تعامل معناداری از ارزهای web3 به عنوان ابزار تبادل ارزش استفاده میشود.
قدم اول را امروز بردارید
اگر تا اینجا را خواندهاید، یعنی واقعاً کنجکاو هستید که بدانید web3 چیست و چطور میتواند زندگی دیجیتال شما را تغییر دهد. پس امروز یک کار ساده انجام دهید: یک کیف پول متامسک نصب کنید و آدرس عمومی آن را یادداشت کنید. لازم نیست پول بریزید. فقط با ساخت کیف پول، شما رسماً وارد دنیای وب سه شدهاید.
بعد از آن، یک ویدیوی کوتاه از یوتیوب درباره ارزهای web3 ببینید اما فقط از کانالهای معتبر و شناختهشده. هرگز به لینکهای تصادفی در تلگرام یا دیسکورد اعتماد نکنید. به یاد داشته باشید که در دنیای web3، هیچ چیزی رایگان نیست و اگر پیشنهادی بیش از حد خوب به نظر میرسد، حتماً تله است.
اینترنت در حال عوض شدن است. شما میتوانید یا تماشاگر این تغییر باشید یا جزئی از آن. حالا که میدانید web3 چیست و ارزهای web3 چه نقشی در آن دارند، دیگر بهانهای برای عقب ماندن از این انقلاب ندارید. فقط مراقب باشید، آهسته یاد بگیرید، و هیچ وقت بیشتر از چیزی که توانایی از دست دادنش را دارید سرمایهگذاری نکنید
